Vervaagd GHS-gevaarsetiket dat loslaat van een gecorrodeerde industriële vat in een donkere opslagruimte.

Als een etiket op een gevaarlijk product onleesbaar wordt, moet je het direct uit gebruik nemen of afschermen totdat het is voorzien van een correct, leesbaar vervangingsetiket. Dit is geen aanbeveling maar een wettelijke verplichting onder de Europese CLP-verordening. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen: van je wettelijke plicht tot het correct herdrukken van een GHS-etiket en het kiezen van het juiste labelmateriaal.

Wat zegt de wet als een veiligheidsetiket beschadigd of onleesbaar is?

Onder de Europese CLP-verordening (EG nr. 1272/2008) ben je als gebruiker of werkgever verplicht ervoor te zorgen dat gevaarlijke stoffen op elk moment voorzien zijn van een leesbaar, correct etiket. Een beschadigd of onleesbaar etiket is een directe overtreding van deze verordening. Je mag een stof met een onleesbaar etiket niet blijven gebruiken of opslaan zonder dit te herstellen.

De CLP-verordening schrijft voor welke informatie een gevarenetiket minimaal moet bevatten: de naam van de stof of het mengsel, de leveranciersinformatie, gevarenpictogrammen, signaalwoorden, H-zinnen (gevarenaanduidingen) en P-zinnen (veiligheidsaanbevelingen). Als ook maar één van deze elementen niet meer leesbaar is, voldoet het etiket niet langer aan de wettelijke eisen.

Binnen een bedrijfsomgeving valt dit ook onder de Arbowet. Werkgevers zijn verplicht werknemers te beschermen tegen de gevaren van chemische stoffen, en een onleesbaar etiket belemmert die bescherming direct. Inspecties door de Nederlandse Arbeidsinspectie kunnen bij overtredingen leiden tot boetes of werkstopzetting.

Welke risico’s ontstaan er door een onleesbaar etiket op gevaarlijke stoffen?

Een onleesbaar etiket op een gevaarlijke stof creëert onmiddellijk gevaar voor iedereen die met de stof in aanraking komt. Zonder leesbare gevarenklasse, pictogrammen of veiligheidsinstructies weten medewerkers niet hoe ze de stof veilig moeten hanteren, opslaan of in geval van nood moeten handelen. Dit vergroot de kans op verkeerd gebruik, ongelukken en ernstig letsel aanzienlijk.

Concreet kunnen de volgende risico’s ontstaan:

  • Verwisseling van stoffen — zonder leesbare naam of identificatiecode is het onmogelijk om met zekerheid te weten wat er in een container zit.
  • Verkeerde persoonlijke beschermingsmiddelen — medewerkers weten niet welke handschoenen, bril of ademhalingsbescherming vereist zijn.
  • Onjuiste opslag — chemicaliën die niet samen opgeslagen mogen worden, kunnen onbedoeld naast elkaar staan.
  • Vertraagde noodhulp — bij een incident weet de bedrijfshulpverlening of de brandweer niet met welke stof ze te maken heeft, wat de respons ernstig bemoeilijkt.
  • Juridische aansprakelijkheid — als een incident te herleiden is tot een onleesbaar etiket, draagt de werkgever een zware verantwoordelijkheid.

Een chemische container zonder etiket is in de praktijk even gevaarlijk als een onbekende stof. De risico’s gelden zowel voor originele verpakkingen als voor decanteerflesjes en hergebruikte containers.

Wat moet je direct doen als je een onleesbaar etiket ontdekt?

Zodra je een onleesbaar of beschadigd etiket op een gevaarlijke stof ontdekt, zijn er drie directe stappen: zorg dat de container niet meer gebruikt wordt, identificeer de stof zo snel mogelijk via andere bronnen, en herstel of vervang het etiket voordat de stof weer in gebruik genomen wordt. Handel dit altijd binnen dezelfde werkdag af.

Stap voor stap:

  1. Afschermen of markeren — Zet de container apart of markeer hem als “niet gebruiken” totdat het etiket hersteld is. Gebruik nooit een container waarvan de inhoud onbekend is.
  2. Identificeer de stof — Raadpleeg de originele leveranciersdocumentatie, het veiligheidsblad (SDS) of de inkoopregistratie om zeker te zijn van de inhoud.
  3. Neem contact op met de leverancier indien nodig — Als je twijfelt over de exacte samenstelling of gevarenklasse, vraag dan bij de leverancier om bevestiging voordat je zelf een etiket maakt.
  4. Druk een vervangingsetiket af — Zorg dat het nieuwe etiket volledig voldoet aan de CLP-vereisten (zie de sectie hieronder).
  5. Documenteer het incident — Noteer wanneer het probleem ontdekt werd, wat de oorzaak was en hoe het opgelost is. Dit is belangrijk voor je veiligheidsmanagementsysteem en bij eventuele inspecties.

Hoe vervang je een CLP-conform etiket correct?

Een vervangingsetiket voor een gevaarlijke stof moet exact dezelfde informatie bevatten als het originele etiket, conform de CLP-verordening. Je mag geen informatie weglaten of vereenvoudigen. Het etiket moet leesbaar, onuitwisbaar en bestand zijn tegen de omstandigheden waaraan het wordt blootgesteld.

Een CLP-conform etiket bevat minimaal:

  • De naam, het adres en het telefoonnummer van de leverancier of fabrikant
  • De nominale hoeveelheid van de stof in de verpakking (bij consumentenverpakkingen)
  • Productnaam of -aanduiding
  • Gevarenpictogrammen (GHS-symbolen in een rood ruitvormig kader)
  • Het juiste signaalwoord: “Gevaar” of “Waarschuwing”
  • De van toepassing zijnde H-zinnen (gevarenaanduidingen)
  • De van toepassing zijnde P-zinnen (veiligheidsaanbevelingen)
  • Eventuele aanvullende informatie conform bijlage II van de CLP-verordening

Alle informatie op het etiket moet in de taal van het land van gebruik staan. Voor Nederland betekent dit dus Nederlands. De pictogrammen moeten de correcte GHS-symbolen zijn met een rode rand; zelfgetekende of vereenvoudigde varianten zijn niet toegestaan.

Voor leidingmarkeringen en vaste installaties gelden aanvullende normen. Bekijk onze leidingmarkering conform ISO 20560 voor toepassingen waarbij de identificatie van gevaarlijke media in leidingen ook correct moet zijn.

Wanneer mag je zelf een etiket herdrukken en wanneer niet?

Je mag zelf een vervangingsetiket herdrukken als je de stof intern gebruikt of omgepakt hebt, en als je beschikt over de volledige en correcte gegevens van het veiligheidsblad van de originele leverancier. Voor intern gebruik van omgepakte chemicaliën is een zelfgemaakt GHS-etiket toegestaan, mits het volledig CLP-conform is. Je mag echter nooit informatie aanpassen of weglaten op basis van eigen inschatting.

Wanneer je zelf een etiket mag maken

Bij het intern ompakken of verdelen van chemicaliën in kleinere containers, zoals een decanteerfles of een werkvloercontainer, ben jij als werkgever verantwoordelijk voor de correcte etikettering. In dat geval mag je zelf een gevarenetiket maken, op voorwaarde dat:

  • De informatie volledig overeenkomt met het originele veiligheidsblad
  • Alle verplichte GHS-pictogrammen aanwezig zijn
  • De H-zinnen en P-zinnen correct en volledig zijn overgenomen
  • Het etiket in de juiste taal is opgesteld

Wanneer je het etiket niet zelf mag aanpassen

Je mag een etiket nooit eigenmachtig aanpassen als je de stof verder in de handelsketen brengt, als je de stof doorverkoopt, of als je twijfelt over de correcte gevarenindeling. In die gevallen moet je altijd terug naar de originele leverancier of een erkende classificatiedatabank raadplegen. Het aanpassen van H-zinnen of het weglaten van pictogrammen omdat ze “niet van toepassing lijken” is verboden en kan leiden tot ernstige juridische gevolgen.

Welk labelmateriaal is bestand tegen industriële omstandigheden?

Voor gevaarlijke stoffen in een industriële omgeving zijn vinyl en polyester de aangewezen materialen voor duurzame etikettering. Papier is ongeschikt voor dit soort toepassingen. Vinyl biedt flexibiliteit en hechting op onregelmatige oppervlakken, terwijl polyester uitblinkt in chemische en thermische bestendigheid. Beide materialen zijn bestand tegen de omstandigheden die typisch zijn voor productie- en procesindustrieomgevingen.

Relevante eigenschappen om op te letten bij het kiezen van labelmateriaal voor chemische containers:

  • Chemische bestendigheid — Het materiaal mag niet loslaten, verkleuren of onleesbaar worden door contact met de stof zelf of met reinigingsmiddelen.
  • Temperatuurbestendigheid — In omgevingen met hoge of lage temperaturen moet het materiaal zijn hechting en leesbaarheid behouden.
  • UV-bestendigheid — Bij buitenopslag of blootstelling aan zonlicht is UV-bestendig materiaal essentieel.
  • Hechtingskracht — High-tack vinyl of polyester met agressieve lijm zorgt ervoor dat een gevarenetiket niet loslaat, ook niet op gladde of vochtige oppervlakken.

Wij leveren een breed assortiment industriële tapes en printmaterialen, inclusief chemisch-bestendig polyester en high-tack vinyl, speciaal ontwikkeld voor toepassingen waarbij een etiket onder zware omstandigheden leesbaar moet blijven. Voor container labels bieden we oplossingen die ook bij langdurige blootstelling aan chemicaliën en vocht hun leesbaarheid behouden.

Hoe voorkom je dat etiketten op gevaarlijke producten opnieuw onleesbaar worden?

Je voorkomt dat etiketten op gevaarlijke stoffen opnieuw onleesbaar worden door het juiste materiaal te kiezen voor de specifieke omgeving, een vaste inspectieroutine in te voeren en intern de mogelijkheid te hebben om snel een vervangingsetiket te produceren. Preventie is goedkoper en veiliger dan herstel achteraf.

Kies het juiste materiaal voor de omgeving

De meest voorkomende oorzaak van onleesbare etiketten is het gebruik van ongeschikt materiaal. Papier, standaard kantoorlabels of goedkope folie houden het in industriële omgevingen simpelweg niet vol. Kies altijd voor vinyl of polyester met een printlint dat bestand is tegen de specifieke chemicaliën, temperaturen en reinigingsprocessen in jouw omgeving. Bespreek dit met een specialist als je niet zeker weet welk materiaal geschikt is.

Voer periodieke inspecties in

Maak etiketcontrole onderdeel van je reguliere veiligheidsinspecties of onderhoudrondes. Controleer niet alleen of etiketten aanwezig zijn, maar ook of ze nog volledig leesbaar zijn. Stel een vaste frequentie in, afhankelijk van de omgevingsbelasting, en registreer bevindingen in je veiligheidsmanagementsysteem.

Zorg voor interne herdrukcapaciteit

Als je intern de mogelijkheid hebt om snel een correct vervangingsetiket te drukken, verklein je de periode waarin een container zonder leesbaar etiket in omloop is. Met een industriële labelprinter en de juiste software, zoals de NiceLabel Software Suite voor labelontwerp en workflowbeheer, kun je op elk moment een CLP-conform etiket produceren dat voldoet aan alle geldende normen. Dit geeft je als organisatie volledige autonomie over je etiketteringsproces, zonder afhankelijk te zijn van externe leveranciers voor elk vervangingsetiket.